In het ziekenhuis · Toestellen

Implanteerbare defibrillator (ICD)

Een implanteerbare defibrillator (ICD) bewaakt het hartritme dag en nacht. Ontstaat er een levensgevaarlijke ritmestoornis van de kamers, dan grijpt het toestel binnen enkele seconden in: eerst met snelle, pijnloze prikkels, en zo nodig met een schok. Een ICD werkt ook als pacemaker bij een te trage hartslag.

Waar

EP-labo of cathlab

Duur

Ongeveer 1,5 uur

Verdoving

Plaatselijk met een kalmeermiddel

Opname

1 nacht

Batterij

Ongeveer 8 tot 10 jaar

Rijverbod

1 tot 3 maanden, afhankelijk van de reden

Wanneer een ICD?

• Na een voorval (secundaire preventie): na een overleefde hartstilstand of een ernstige ritmestoornis van de kamers zonder omkeerbare oorzaak.
• Ter voorkoming (primaire preventie): bij een sterk verminderde pompfunctie (ejectiefractie 35 % of minder) ondanks optimale behandeling, of bij bepaalde erfelijke hartziekten met een hoog risico op plotse dood.

Soorten

• Eenkamer-ICD: één lead in de rechterkamer.
• Tweekamer-ICD: een extra lead in de rechtervoorkamer, als ook pacemakerwerking in de voorkamer nodig is.
• S-ICD: volledig onderhuids, zonder lead in het hart.
• CRT-D: een ICD die ook beide kamers tegelijk stimuleert bij hartfalen.

Hoe verloopt het?

U blijft 6 uur nuchter. Na een plaatselijke verdoving maakt de arts een snede onder het sleutelbeen, meestal links. Via een ader schuift de lead naar de rechterkamer, en bij een tweekamer-ICD een tweede lead naar de rechtervoorkamer. Na metingen wordt het toestel aangesloten en onder de huid geplaatst. De ingreep duurt ongeveer anderhalf uur; u blijft één nacht.

Na de ingreep

• De plaats blijft enkele dagen gevoelig; vraag gerust pijnstilling of een ijszakje.
• U draagt 48 uur een draagdoek, daarna een week alleen 's nachts. De eerste 4 à 6 weken heft u de arm niet boven schouderhoogte en draagt u niets zwaars.
• Een eerste controle volgt na een maand, daarna om de zes maanden en via thuismonitoring.
• Rijverbod (rijbewijs A en B): 1 tot 3 maanden na de implantatie, afhankelijk van de reden, en 3 maanden na een schok. Na een vervanging van het toestel geldt geen rijverbod. Voor beroepschauffeurs gelden strengere regels.
• Een MRI kan meestal, maar pas na ongeveer 6 weken en met herprogrammatie van het toestel.

Wat bij een schok?

• Eén schok en u voelt zich meteen goed: dringende hulp is niet nodig. Neem contact op voor een controle.
• Eén schok en u blijft na enkele minuten pijn op de borst, kortademigheid, hartkloppingen, duizeligheid of verwardheid hebben: zoek meteen medische hulp.
• Twee of meer schokken binnen 24 uur: bel 112.

Een schok voelt als een stevige, plotse klap op de borst. Niet iedereen voelt hem, omdat het bewustzijn soms al weg is. Na een schok ongerust zijn is normaal; praat erover, begeleiding is mogelijk.

Leven met een ICD

• Huishoudtoestellen, inductiekookplaten, bluetooth, wifi en de beveiligingspoortjes op luchthavens en in winkels zijn veilig.
• Draag uw gsm niet in een borstzak boven het toestel.
• Vermijd sterke magnetische velden en zware industriële lastoestellen, en gebruik geen trilplaat (powerplate).
• Sporten kan meestal; vermijd contactsporten die het toestel kunnen raken. Duiken en andere risicosporten alleen na overleg.

Risico's

Ernstige complicaties zijn zeldzaam. De belangrijkste zijn een bloeduitstorting in het zakje, een klaplong (ongeveer 1 op 100), een lead die verschuift, een gaatje in de hartwand met bloed in het hartzakje, en een infectie (ongeveer 1 op 100), waarbij meestal het hele systeem verwijderd moet worden. Daarnaast kan het toestel soms onterecht een schok geven, bijvoorbeeld bij snelle voorkamerfibrillatie. Met moderne programmatie is dat duidelijk minder geworden.

Geschreven en nagelezen door dr. Arne Ballet, arts-specialist in de cardiologie · bijgewerkt op 29 oktober 2026. Cijfers zijn ordegroottes uit richtlijnen en grote studies; uw persoonlijke risico bespreken we samen. Deze informatie vervangt geen persoonlijk medisch advies.